Circulair viaduct


Rijkswaterstaat heeft samen met aannemer Van Hattum en Blankevoort en prefab-bouwer Consolis Spanbeton het eerste betonnen circulaire viaduct van Nederland ontwikkeld. Het viaduct is circulair, omdat de betonnen elementen waaruit het viaduct bestaat, op een andere locatie volledig en ongeschonden opnieuw bruikbaar zijn.

Samen met andere overheden, kennisinstellingen en bedrijven is gewerkt aan het verder ontwikkelen van circulaire viaducten en bruggen in een Open Leeromgeving Circulaire Viaducten en Bruggen . Deze partijen ontmoetten elkaar in een leeromgeving waar kennis werd gedeeld rondom circulair bouwen van viaducten en bruggen.

Eind 2019 is het circulaire viaduct, dat tijdelijk geplaatst was op de bouwplaats van het project Reevesluis bij Kampen, weer gedemonteerd. We experimenteerden binnen dit project met nieuwe technieken en een nieuwe manier van samenwerken. In het ‘integraal advies’ delen we de belangrijkste inzichten en lessen van het ontwerpen, bouwen, monitoren en demonteren van het prototype circulair viaduct.

Foto 1 circulair viaduct

RWS heeft een flink aantal viaducten op haar areaal. In 90 procent van de gevallen moeten deze viaducten ruim voor het behalen van de technische levensduur al gesloopt worden, omdat het viaduct niet meer in de huidige infrastructuur past. Het circulair maken van viaducten zorgt voor minder afval, minder gebruik van primaire grondstoffen, minder CO2-uitstoot en behoud van natuurlijk kapitaal. We bekijken met het viaduct bij de Reevesluis hoe we dat kunnen gaan doen. En op basis van deze proef willen we circulaire viaducten doorontwikkelen en vaker toepassen.

Leerpunten

Het volledig circulair maken van het viaduct blijkt in de praktijk nog ingewikkeld. Zo is het brugdek nu voor ruim 95% herbruikbaar, maar nog steeds zijn sommige onderdelen van het viaduct dat niet. Het dek bestaat nu uit 40 elementen, die allemaal tegen elkaar aanzitten met kabels. Tussen de blokken zit ook een laagje cement, dat is niet her te gebruiken. Hiervoor bedenken we alternatieven, om het viaduct volledig circulair te maken.

Daarnaast vraagt het grootschalig toepassen van circulaire viaducten om het aanpassen van richtlijnen, zoals de Richtlijnen Ontwerp Kunstwerken (ROK). RWS onderzoekt of het mogelijk is om deze richtlijnen aan te passen, om circulair bouwen op grote schaal mogelijk te maken.

Het vervolg: de SBIR

In 2020 heeft Rijkswaterstaat een nieuwe SBIR-uitvraag gedaan waarmee bedrijven financieel worden beloond voor de doorontwikkeling van circulaire viaducten. Strategic Business Innovation Research, kortweg SBIR, is een manier van inkopen waarmee de innovaties in de markt worden gestimuleerd. Door het onderzoek- en ontwikkeltraject voor innovaties mee te financieren, krijgt het innovatieve vermogen van de markt een boost. Zo kan SBIR echt bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Een SBIR-traject werkt als een gefaseerde competitie. Per fase gaan steeds de ondernemingen (of consortia hiervan) met de beste plannen door.

Momenteel zijn 10 consortia van bedrijven bezig met een haalbaarheidsstudie. In 2021 wordt gestart met de realisatie van drie doorontwikkelde prototypes. We dragen met dit project op een innovatieve wijze bij aan de circulaire ambities van Nederland. Een belangrijke doelstelling van het project is het opdoen van ervaring met hoogwaardig hergebruik en demontabel bouwen en ontwerpen. En hierdoor vergaren we ook kennis over het terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen en de CO2-uitstoot.

Stand van zaken

Op dit moment zijn er nog geen 'inkoopklare' werkwijzen of oplossingen voor circulaire viaducten. Met de Strategic Business Innovation Research (SBIR) Circulaire Viaducten wil Rijkswaterstaat hier verandering in brengen en bruikbare innovaties voor circulaire viaducten laten ontwikkelen die zij daarna als ‘launching customer’ kan gaan toepassen.


Sticker Launching Customer